Ziurdt.net

In NRC Next van vrijdag 17 juni roepen twee student-raadsleden van de Utrechtse Universiteitsraad op tot seksuele discriminatie om het rendement van universiteiten op te voeren. Mannelijke studenten zouden tekort schieten in neurobiologische ontwikkeling en belangrijke vaardigheden. Bovenal zouden mannelijke studenten hard studeren “niet stoer” vinden. Mannen behalen “over de hele linie” lagere rendementen en moeten daarom van universiteiten geweerd worden. Daarmee, suggereren de auteurs, zouden andere rendementsverbeterende maatregelen overbodig worden: uit cijfers blijkt immers dat vrouwen wel bereid zijn in de pas te lopen en op tijd hun papiertje te halen.

Ook al staat het beeld van de universiteit als fabriek (“rendement”) hier niet ter discussie, het ligt wel aan de basis van het fenomeen dat de auteurs menen te moeten bestrijden met seksuele discriminatie. De universiteit, specifieker de bacheloropleiding, is niet langer een plek waar de student geestelijk gevormd en gevoed wordt, maar begint zorgwekkend veel op een lopende band te lijken. Het curriculum is verworden tot een checklist van collegedeelname, vaste werkwijzen met een opvallende voorkeur voor samenwerking, vaste papers met vaste dimensies en vaak vaste onderwerpen en verplichte presentaties. Het rendement van een student wordt bepaald aan de hand van de snelheid waarmee zij/hij deze hordes neemt. Er is geen ruimte voor verdieping, verbreding of afwijking van het stramien.

Tel daarbij op dat de kwaliteit van colleges nogal eens te wensen over laat. Sommige hoogleraren en docenten zijn betere onderzoekers dan sprekers. Hun hoorcolleges scheppen meer verwarring dan verheldering of zijn gewoon oeverloos. In de werkgroepen bepaalt de zwakste schakel het tempo, als de tijd al niet verloren gaat aan overwegend bedroevend slechte presentaties van studenten. Maar omdat aanwezigheid verplicht is, moet de student toch opdraven, anders volgt uitsluiting van tentamendeelname en dus studievertraging (lager rendement). Wie klaagt wordt doorverwezen naar de evaluatie na afloop.

In de afgelopen tien jaar heb ik acht jaar gestudeerd. Vrijwel elk jaar heb ik 60 punten of meer behaald. Vrijwel elk jaar ook dreigde uitsluiting van een of meer vakken omdat ik weigerde de meest onzinnige werkgroepen te bezoeken. Tijdens gesprekken met bijvoorbeeld studie-coördinatoren kreeg ik dan te horen dat dergelijke klachten over de betreffende colleges en docenten bekend waren, maar dat er niets aan te doen viel. En of ik volgend jaar maar terug wou komen.

Dit klimaat van buigen of barsten, slikken of stikken en eten wat de pot schaft staat in mijn ogen haaks op de idealen van kritische mondigheid, zelfstandigheid en zelfontplooiing die verbonden zijn met academische studies. Het is het gevolg van het denken in termen van rendement, gekoppeld aan de financiering per diploma. De universiteit is een sleepnet geworden: laat de studenten maar toestromen, dan zullen er ook wel tussen zitten die daadwerkelijk iets van hun studie zullen maken.

Maatregelen als het bindend studieadvies, extra herkansingen en zomerscholen zetten dan ook geen zoden aan de dijk, laat staan seksuele discriminatie op grond van goedkope clichés over sekseverschillen. De zelffelicitatie van de vrouwelijke auteurs (“vrouwen presteren beter”) kan met net zo’n goedkoop cliché gepareerd worden: vrouwen zouden volgzaam en conflictvermijdend zijn. Naar college omdat het moet, niet omdat je er iets opsteekt, en zo als groep gedijen in een schools klimaat. Met zulke academici winnen we de oorlog wel.

Als dan het rendement omhoog moet, dienen we als eerste het seksisme overboord te zetten. Het sleepnet kan er vervolgens achteraan, samen met de schoolsheid. In de plaats komt selectie aan de poort, door middel van een motivatiebrief, een proeve van bekwaamheid (essay, opstel, onderzoek) en op grond van resultaten van de middelbare school – waarmee de lat meteen ook daar flink hoger komt te liggen. Wil je studeren? Dan zal je ervoor moeten werken. Of je nu een vrouw bent of een man.

Ingezonden brief aan NRC Next, 19 juni 2011. Niet geplaatst uiteraard, wel een verontschuldiging.