“Nederlanders lezen zo weinig”, is nog altijd een veelgehoorde klacht. De propagandastichting voor het boek lanceert daarom elk jaar weer een week geheel gewijd aan boeken, waarin de mensen door middel van gratis prullaria, ontmoetingen met nietszeggend, oninteressant schrijversvolk en natuurlijk ook door middel van een veredeld theekransje vol met datzelfde schrijversvolk, opgedoft en beschonken ditmaal, verleid dienen te worden tot het kopen en liefst ook daadwerkelijk lezen van de Nederlandsche Letteren, want: Lezen Is Leuk!

Zegt dus de Stichting Collectieve Propaganda voor het Nederlandse Boek. Wat zij er niet bij zeggen, wellicht uit hoofde van het vlak waarop zij propaganda maken, is dat ook het lezen van buitenlandse boeken aanbevelenswaardig is. Hetzelfde geldt voor boeken ouder dan de vorige boekenweek, waarbij het dan niet uitmaakt waar ze vandaan komen. Toegegeven, de propagandastichting zou zichzelf met dergelijke uitlatingen danig in de vingers snijden, want het doel is net zo ideëel als de verkoopcijfers erdoor opgestuwd worden. Weinig dus, ja: de CPNB is een ordinaire centenkwestie, en de boekenweek is een soort dierendag voor het enorme leger aan slaven dat vreet uit de literaire ruif.

Maar dat is niet alles. Waarom lezen Nederlanders zo weinig, en waarom is er een propagandastichting nodig om er nog iets van te maken? Omdat de Nederlandse letteren al decennia doortrokken zijn van een verstikkende spruitjeslucht! Goede waar verkoopt zichzelf, hebben wij gezien vanaf eind jaren ’50 tot eind jaren ’70. In dat korte tijdsbestek waren er literatoren die in het begin hun waren niet aan de straatstenen konden verkopen, want de gevestigde uitgeverskliek zag er niks in. Toen het er uiteindelijk toch kwam, bleken de jonge auteurs een onder jongeren breed gedragen diep gevoel van onbehagen en afkeer te vertolken. Als zoete broodjes vlogen ze de winkel uit, Hermans, Mulisch, Reve, Wolkers en tientallen mindere goden.

In plaats van hermetische abracadabra, artistiekerigheid of de Hollandse huiskamer schreven zij rauw en direct over de duistere zijden van de mens en de wereld om hem heen. Dat was nog nooit vertoont! Alle critici op hun achterste benen, want dit was pornografie, dit kon niet. Ziedaar de ideale propaganda!

Maar de melige jaren ’70 verkwanselden die prachtige erfenis alweer vlug. Frivole boekskens die op zich nog wel leuk waren werden al gauw opgevolgd door generaties die vluchtten in het verleden – en weer net zo vrolijk de Hollandse huiskamer beschreven, of over hermetische filosofie. De jongeren van weleer werden ouder, gezapiger, en wilden geen opruiende letteren meer. Rust en bezadigdheid was weer het toverwoord, en nieuwe generaties wilden er niets van weten.

En nu is het 2007. Het ene gezapige flutboek volgt het andere op. Familieromans in de bollenstreek, verhalen over het sterven van een geliefde, een kind, een vader of moeder en de verwerking van de daarbij behorende emoties. Vrouwen in de overgang, met als absoluut dieptepunt een geschrift over een vrouw wier zoon een seksleven bezit en wier moeder (?) in d’r broek pist. Toverwoord: herkenning. Je moet je kunnen inleven, zo heet het.

De Nederlandse literatuur is een draak geworden. De spruitjeswalm reikt tot ver over de grenzen. Zullen wij er nog even een theoretisch kader aan meegeven? Ziurdt.net is nooit te beroerd.