Een besje produceert een stof die zuur naar zoet laat smaken. Daardoor wordt suiker overbodig. Dat scheelt een slok op een borrel aan obesitas- en diabetespatiënten. Bovendien kunnen miljoenen tonnen suikergewas gebruikt worden voor de productie van biobrandstoffen, waardoor een echt duurzame reductie van broeikasgassen voor het grijpen ligt. Een utopisch verhaal dat niettemin best redelijk klinkt.

Het milieu staat hoog op de agenda. Heel de wereld doet al dan niet op recht zijn best om de uitstoot van broeikasgassen, en dan met name CO2, terug te brengen. Maar tegelijkertijd komt vrij pijnlijk aan het licht hoezeer de wereld verslaafd is aan olie en andere fossiele brandstoffen. De razendsnelle ontwikkelingen van de afgelopen eeuwen drijven helemaal op dooie planten van miljoenen jaren terug, en er is eigenlijk nooit nagedacht over een alternatief. Ook al is al decennia lang duidelijk dat het einde van de voorraden in zicht komt.

Nu de Gores van deze wereld roepen dat de gassen die we met zijn allen produceren de hele mensheid bedreigen komt er eindelijk iets van de grond. Amerika produceert jaarlijks een kleine 5 miljard ton aan bio-ethanol om auto’s op te laten rijden. Dat lijkt heel wat, maar het is een fractie van de totale consumptie van autobrandstoffen. Bovendien wordt de ethanol gemaakt van maïs. Die wordt geoogst en verwerkt met behulp van grote hoeveelheden olie. Bovendien is maïs niet zo’n goede grondstof voor ethanol. De meest optimistische schattingen wijzen op een vermindering van CO2-uitstoot met 10 tot 20 procent, maar er zijn ook legio onderzoekers die nauwelijks positieve of zelfs negatieve emissie-effecten zien.

Suiker

In Brazilië hebben ze het dan beter bekeken. Dat land produceert bijna net zoveel ethanol als Amerika, maar dan uit suikerriet. Niet alleen brengt suikerriet bijna tweemaal zoveel liters ethanol per hectare op als maïs, bovendien is het veel makkelijker te verwerken. Dat leidt tot een reductie in uitstoot van rond de 90 procent in vergelijking met benzine.

Maar het volgende probleem doemt alweer op. Van suikerriet kan je suiker maken, en ook daar is de wereld verslaafd aan. In westerse landen wordt per hoofd van de bevolking gemiddeld ruim 35 kilo suiker per jaar gegeten. In 2001 werd wereldwijd 131 miljoen ton suiker geproduceerd , en die hoeveelheid is sindsdien alleen maar gestegen.

Suiker is slecht voor een mens, Je wordt er dik van, het onttrekt vitaminen aan het lichaam en het sloopt de alvleesklier, waardoor suikerziekte epidemische vormen aanneemt. Het zou goed zijn als we veel en veel minder suiker zouden eten. Maar de suikerindustrie is groot en machtig. Overal zit suiker in, veel suiker, steeds meer suiker . De mythe dat suiker gezond zou zijn wordt op duizend manieren subtiel gevoed. En dan is er altijd nog de smaak: het zuivere zoet van suiker is voor ieder mens een genot.

Besje

Een voornaam punt van kritiek op biobrandstoffen is, dat ze geproduceerd worden uit voedselgewassen. Daardoor stijgen de voedselprijzen en wordt kostbare landbouwgrond in arme landen niet gebruikt voor voedselproductie. In het streven naar minder broeikaseffect met alle gevolgen van dien gooien we zo het kind met het badwater weg: grote delen van de wereldbevolking lijden geen honger door klimaatverandering, maar door het tegengaan ervan.

De oplossing is gelegen in een armetierig besje . Dat besje produceert een eiwit dat zich hecht aan de smaakpapillen op de tong. Het zorgt ervoor dat de receptors voor zoet ook reageren op zuur. Gevolg: een augurk smaakt als een lollie. Na twee uur is het effect weer verdwenen.

Het eiwit kan inmiddels worden geïsoleerd, maar een extract van de besjes werkt ook. Maar toen Amerikaanse onderzoekers in de jaren ’70 voedingsmiddelen met het besjesextract op de markt wilden brengen, ging de Food and Drugs Administration (FDA) dwars liggen. Fruit verkopen mag, extracten toevoegen aan levensmiddelen vereist onderzoek. Jarenlang en uiterst kostbaar.

Het bedrijf had geen geld en ging failliet. De lobby van de suikerindustrie zal zich niet onbetuigd hebben gelaten, en de rest is geschiedenis: westerlingen zijn eersteklas suikerjunkies. Junkies, ja: we hebben geraffineerde suiker helemaal niet nodig, sterker nog, het is slecht voor ons. Maar we kunnen er niet van afblijven.

Miraculine

Als we alles op een hoop gooien, zien we dus een paar grote problemen. Om het broeikaseffect tegen te gaan moeten we op efficiënte wijze biobrandstoffen produceren. Die productie moet niet ten koste gaan van voedselproductie. Anderzijds vreten we ons ongans aan de suiker. De gevolgen daarvan leggen een niet te onderschatten claim op onze gezondheid en dus ook onze gezondheidszorg. Maar de machtige suikerindustrie zal zich niet in een hoek laten drukken.

En daar komt het verlossende besje op het toneel om twee complexe wereldproblemen in één klap uit de weg te ruimen. Als de werkzame stof, heel toepasselijk miraculine gedoopt, erkend en gepromoot wordt als effectieve vervanger van suiker, kan de teelt van suikergewassen worden aangewend voor de productie van bio-ethanol. Let wel: 131 miljoen ton suiker staat niet gelijk aan evenveel brandstof, want er is geen pure suiker nodig voor de productie daarvan. Een suikerbiet bevat hooguit 20 procent suiker, maar kan voor een groot deel vergist worden. Daarnaast kan de pulp die overblijft verbrand worden voor het opwekken van elektriciteit. De modernste ethanolfabrieken in Brazilië doen dat al met de resten van het suikerriet. Bovendien zijn er vrijwel gebruiksklare processen voorhanden om de cellulose (zeg maar de vezels) in de overblijvende biomassa óók tot ethanol te verwerken.

Zo kunnen we dus miljoenen, zo niet miljarden tonnen bio-ethanol produceren zonder dat mensen honger hoeven te lijden en zonder dat de suikerindustrie schade lijdt. Aan de andere kant zullen ook diabetes en overgewicht als epidemie een spoedig einde beschoren zijn, wat onvoorstelbare besparingen in de gezondheidszorg oplevert.

Krankzinnig, nietwaar? Zeg maar gerust een mirakel.

Maar natuurlijk is dit allemaal nogal utopisch van aard. Geen suikermagnaat die het zal zien zitten om al zijn investeringen in infrastructuur als raffinaderijen in een klap af te schrijven en te vervangen door nieuwe investeringen in ethanolfabrieken. En het besje schijnt vrij traag te groeien en vraagt ongetwijfeld ook een hoop landbouwgrond.

Maar toch... in theorie lijkt het alleszins hout te snijden. Wie weet ziet iemand met voldoende charisma ooit een keer het licht en weet hij of zij de wereld ervan te overtuigen eens écht duurzaam aan de slag te gaan.

Intussen zoek ik naarstig naar iemand die mij aan het besje helpen kan.