Ik had een spaarrekening bij Icesave, ja. Vette pech. De IJslandse centrale bank staat garant voor de eerste € 20.887, de Nederlandsche Bank voor 90% van het resterende bedrag tot € 100.000. Ik zit onder de € 20.887, dus ik moet aankloppen bij de IJslandse centrale bank.

Nu is het probleem dat de IJslandse bankensector als gevolg van deregulering met hebzuchtige trekjes naar verhouding enorm is: de drie grote banken, waarvan er inmiddels minimaal twee genationaliseerd zijn, hebben een schuldenlast van acht maal het bruto nationaal product. Hun aandeel in het bruto nationaal product is bovendien iets van 37 procent. Daardoor kan de IJslandse overheid onmogelijk die banken overnemen. De banken zuigen dus de IJslandse staat mee in hun bankroet.

Daardoor kan de depositogarantie niet vervuld worden. Het geld waarmee die garantie moet worden betaald, wordt voorgeschoten door de centrale bank, die de totale som weer omslaat over de andere banken in het land. Maar al die banken zijn naar de kloten. Bovendien is het IJslandse geld niets meer waard omdat de bevolking de banken én de staat niet langer vertrouwt. Tel daarbij op dat IJsland vrijwel uitsluitend importeert (en dus niets meer kan betalen), en zie een land aan de rand van de afgrond. Die hebben wel iets anders aan hun hoofd dan buitenlandse spaarders compenseren.

De Nederlandsche Bank (DNB) en Wouter Bos kraaien vrolijk dat ze zich namens de Nederlandse Icesave-spaarders inspannen bij de IJslandse overheid. Maar van een kale kip valt niets te plukken. In mijn ogen lijkt het erop dat DNB zijn eigen straatje schoon wil vegen door om het hardst te roepen en te wijzen naar de IJslandse overheid. Want DNB heeft een half jaar geleden een bankvergunning verstrekt aan Icesave.

DNB had echter kunnen en moeten weten dat Landsbanki, het moederbedrijf van Icesave, met het oog op de kredietcrisis geen erg solide bedrijf was. Veel te ver geëxpandeerd, afgeladen met onbepaalbare risico's en onmogelijk te redden door de eigen overheid. Toch is die bankvergunning er gekomen, en nu zijn 120.000 Nederlanders totaal 1,7 miljard aan spaargeld kwijt. Het zou niet erg goed zijn voor het vertrouwen in de Nederlandse economie als DNB zou toegeven dat ze heeft gefaald. Dan staan we hier morgen ook met boodschappentasen in de rij bij de bank. Dus is DNB verrast en spant ze zich tot het uiterste in om IJsland op zijn flikker te geven.

Ook Bos heeft boter op zijn hoofd, vooral in Europees verband. Want ook al is IJsland geen lid van de EU, het land klopte wel als eerste bij de EU aan toen zijn financiële systeem wankelde. Of ze alsjeblieft vier miljard euro mochten lenen. Nee, zeiden de EU-landen, dat hebben we zelf nodig om onze eigen systemen te redden. Dat was in meerdere opzichten erg dom: IJsland leent het geld nu waarschijnlijk van Rusland. Sinds Georgië deze zomer weten we dat Rusland tamelijk ambitieus is op het wereldtoneel, en niet bepaald Westers gezind. Maar erger nog is dat Europa nu het deksel op zijn neus krijgt: de belangen van de IJslandse banken zijn nauw verweven met die van banken én burgers in de EU. Maar reken maar niet dat de IJslandse overheid nog erg happig is om de Europese belangen tegemoet te treden. Europa heeft dus niet alleen de ambitieuze en machtsbeluste Russen, maar ook de totale systeemcrisis dichterbij gehaald dan wie dan ook lief kan zijn.

Het goede nieuws in dit verhaal is, dat vroeger of later DNB wel over de brug komt met een volledige bankgarantie tot 100.000 euro voor de Nederlandse Icesavers. Want als IJsland, net als de binnen zijn grenzen gevestigde bank, niet aan zijn verplichtingen kan voldoen, dan is DNB de volgende aangewezen entiteit om voor compensatie te zorgen. DNB heeft immers haar vertrouwen uitgesproken in Landsbanki en Icesave. Bovendien is DNB statutair (of is het wettelijk) verplicht om zo snel mogelijk, maar uiterlijk binnen drie maanden een oplossing te bieden aan de gedupeerden. Of de schuldige nu uit Nederland komt of van waar ook. Dat is de keerzijde van het afgeven van een bankvergunning.

Goed nieuws voor mij als individuele spaarder. De vraag is echter of het een goed idee is om de Nederlandse banken nu op te laten draaien voor pakweg een miljard aan spaargeld. Het zou zomaar de doodssteek voor weer een bank kunnen zijn, en daarmee een volgende slag in een neerwaartse spiraal.