Op 9 januari slingerde 3voor12-presentator Eric Corton deze stelling de ether in: Amerikaanse en Engelse bands zijn gewoon beter dan Nederlandse. Dikke boehoe in veel sms’jes en aan de telefoon: onzin, vonden de luisteraars van 3FM, Britten en Yanks hadden veel meer promotiebudget. Een klein aantal anderen wees erop dat Arctic Monkeys en Alicia Keys muzikaal nu eenmaal meer in huis hebben dan Di-Rect of Ilse de Lange.

Het protest van vele van de luisteraars tegen de stelling is illustratief voor de Nederlandse popcultuur. Het denken in termen van promotiebudget, of noem het in termen van investering, gaat voor het denken in kwaliteit of amusementswaarde. Noem het de Hollandse handelsgeest.

Het gevolg is dat de Nederlandse popmuziek in grote mate bedacht wordt achter de tekentafel. Niets wordt aan het toeval overgelaten. Een goed voorbeeld is het fenomeen Anouk. Deze dame draait al een decennium mee. In Nederland scoort ze hit op hit, maar in het buitenland moeten ze haar niet. Haar grote droom is altijd Amerika geweest, maar daar is het nooit van gekomen. Waarom niet?

Te weinig promotiebudget, roepen de 3FM-luisteraars, en ‘ze danst niet naar de pijpen van producers en dat moet daar’. Maar het omgekeerde is het geval. Anouk is hier een zorgvuldig gepositioneerd product. Muzikaal heeft ze in haar gehele carrière nog nooit iets origineels of verrassends gedaan (de bij vlagen fraaie en intieme akoestische versies van haar eigen liedjes op het album Update tellen niet, want die liedjes kenden we al). Haar optredens zijn saai want ze staat op het podium als ‘het fenomeen Anouk’. Aan de andere kant is ze vanaf het begin neergezet als een type. Een Haagse kenau was ze, een drop-out, tegendraads, dwars – stoer.

Stoere vrouwen, dat gaat erin als koek. Stevige gitaar eronder, stoere tekst, kassa. Om het stoere nog beter uit te laten komen moesten er ook huilerige ballades bij. Stoer, maar gevoelig. Hard, en zacht. Een rolmodel. Goed bedacht.

Bedacht? Is datn iet wat cynisch? Kan het niet zijn dat Anouk een groot talent is? Dat ze doet wat ze wil? Hm. Een voorbeeld. Ik herinner mij een interview met haar uit de tijd van haar eerste hit, waarin ze zei dat ze eigenlijk niet van rock hield. Soul was haar ding. Maar er verschenen stapels rock-albums onder haar naam en met haar stem.

Nog een voorbeeld. De sleet kwam er een beetje in. De formule was muzikaal gezien nogal dun. Wie het album Urban Solitude (1999) nog eens luistert, hoort wat ik bedoel. Nieuwe impulsen voor haar stoere imago rolden over elkaar heen. Ruzie met haar Amerikaanse label, waardoor haar succes daar uitbleef. Een bijschnabbelende gitarist werd zonder pardon op straat gezet. Maar het hielp niet. Steeds meer singles flopten.

Toen werd Anouk moeder. Haagse kenau en moeder was lastig te combineren. Dus werd ze gepositioneerd als jonge, zelfbewuste moeder met nu al een self-made carrière. Knokken, van je af bijten, dat soort dingen. Dat ging weer wel. Intense promotiecampagnes voor Hotel New York. Uit den treure moesten wij horen dat het album was geschreven in het Rotterdamse hotel, waar Anouk zich even teruggetrokken had. Maar het is nauwelijks voor te stellen dat ze bij de eerste en grootste hit van het album, Girl, niet een helpend handje heeft gehad van een handige producer. Het liedje komt regelrecht uit de hitjesbakkerij.

Nu, met het nieuwe album, wordt dat pijnlijk duidelijk. In 2007 knalde Amy Winehouse de lijsten in met een oude Mojo-sound. En hup, daar komt Anouk met haar eerste single van het nieuwe album – vol blazers! Een of andere veelgelezen Amerikaanse roddelnicht concludeerde dat in Nederland de nieuwe Winehouse was opgestaan. Het zal je gezegd worden na een carrière van 10 jaar. Dan is er iets goed mis.

Een vergelijkbaar verhaal is te houden over bands als Kane, Dir-Rect en Krezip en een zangeres als Ilse de Lange, de zogenaamde crème de la crème van de Nederlandse popmuziek. Muzikaal flinterdun, maar o zo goed gepositioneerd. Het is allemaal marketing. Nog meer voorbeelden? Wat dacht u van The Sheer (nooit meer wat van gehoord)? Ik word depressief als ik probeer nog meer voorbeelden uit het verleden te bedenken, maar voor een hedendaags opgeblazen niemendalletje wil ik Moke wel aandragen, “de best geklede band van Nederland”. Jaja. Ga verdomme liedjes schrijven!

Overigens werkt 3FM naarstig mee aan het verpesten van de Nederlandse popmuziek. Je wordt doodgegooid met bovengenoemde bands, en aangezien ze in hun eigen hitlijsten ook de airplay meerekenen, creëren ze hun eigen hits. Echt talent wordt vakkundig van de zender geweerd. Een band als Alamo Race Track doet het wél goed in het buitenland (tot in Frankrijk!). Hetzelfde geldt voor Spinvis, die tot in Zuid-Afrika optreedt. Maar wat een toeval: beide acts zitten op een label dat nauwelijks geld uitgeeft aan promotie! Geen geld = geen airplay, is dus de formule. Wat nou commercie?

Tot slot willen we er nog op wijzen dat het met de Nederlandse muziek al net zo is gesteld als met Nederlands bier. De grote merken worden door je strot geduwd en alsmaar zoeter en karakterlozer gemaakt, terwijl het imago (“biertje?”) alsmaar reusachtiger wordt. De echte kwaliteit blijft uit het zicht. Het is een cultureel verschijnsel. Kijk maar naar België. Daar is een overvloed aan goed bier en goede muziek. Een Belg laat zich niet in de luren leggen.