Eind december is er voor de lijstjes. En als december niet bestond zouden de lijstjes eind november komen. De moderne mens heeft een behoefte aan lijstjes. Het zijn geheugensteuntjes voor wat er afgelopen jaar ook alweer allemaal gebeurd is. Mensen houden van lijstjes omdat ze daar zo lekker bij kunnen wegdromen. "O ja, 2006. Mooie tijd was dat". Dat allemaal waarschijnlijk omdat de mythe vigeert dat een nieuw jaar met een schone lei dient te worden begonnen. Lijstjes zijn om die lei te schonen. Als we een nieuwe kalender ophangen wordt alles opeens anders en nieuw.

Gelul natuurlijk, al was het maar omdat het vandaag voor 1,3 miljard Chinezen zomaar een dag is, net zoals voor Allah weet hoeveel moslims. Ook voor Joden ligt het allemaal anders. Maar daar gaan we het niet over hebben: het gaat over lijstjes.

Laten wij ons veiligheidshalve maar beperken tot muzieklijstjes. Er zijn namelijk zo ongelofelijk veel lijstjes dat je er een heel boek zou kunnen schrijven. Zo'n boek leest als het telefoonboek, denk ik. Ik lees nooit telefoonboeken. U ook niet. Daarom beperken wij ons dus tot muzieklijstjes.

De meest beluisterde popmuziekzender van Nederland is 3FM. Dat station doet veel met muziek: overdag is er tussen de hits - die vaak net iets minder commercieel gekozen worden dan bij concurrerende stations - een klein beetje ruimte voor een zekere persoonlijke voorkeur van de DJ. 's Avonds besteedt de VPRO aandacht aan alle soorten 'alternatieve' (of noem het 'moeilijke') popmuziek. Dan worden er grenzen verkent en alvast gesnuffeld aan de trends van morgen. 3FM biedt een afgewogen mengsel van populair en underground.

De lusiteraars van 3FM mochten maandenlang stemmen op de beste platen van 2006. Uiteraard moesten dat wel mainstream platen zijn, platen die overdag zijn gedraaid. Maar er is een hoop gedraaid overdag, van ijzersterke pop tot absolute bagger. Wat zou er op nummer 1 staan?

Laat ik u uit de droom helpen. Ongetwijfeld vanachter zeer zware gordijnen is er gekozen voor Marco Borsato met zijn draak 'Rood'. 'Rood' is, zoals u ongetwijfeld niet ontgaan is, een vergaarbak van allerlei muziekstijlen, die alleen al door de vermenging ervan in één nummer geen van alle recht gedaan worden. De vermengde stijlen doen eigenlijk alleen maar afbreuk aan elkaar. Daarbij is de tekst om te huilen zo slecht. Toegegeven, de boodschap - laten wij elkaar liefhebben ondanks alle ellende in de wereld - is mooi en goedbedoeld. Maar alle bombast van het eindresultaat slaat dat verpletterend dood, net als natuurlijk tenenkrommende passages als " Vandaag is rood/ de kleur van jouw lippen/ vandaag is rood/ wat rood hoort te zijn/ vandaag is rood van rood wit blauw/ van heel mijn hart voor jou/ schreeuw van de roodbedekte daken dat ik van je hou". En dat is godbetert het refrein.

Het lied 'Rood' doet sterk denken aan de nummer 1 van die andere muzieklijst, de top 2000 van Radio 2. Elk jaar zendt radio 2 deze lijst uit, en elk jaar staat Bohemian Rhapsody van Queen op de eerste plek. Ook in 2006 vonden luisteraars van radio 2 Bohemian Rhapsody het mooiste nummer ooit gemaakt. Massaal. 

Hoe kan dat? Kennelijk zwelgen wij massaal in bombast, in over the top. Wij vinden het mooi als een nummer groots is opgezet, groter dan je voor mogelijk zou houden, zo groot dat het onbeschaamd wordt. Want dat is het, zowel 'Rood' als 'Bohemian Rhapsody' zijn onbeschaamde nummers.

De mens is een oneindig vindingrijk wezen. Al duizenden jaren vindt hij nieuwe dingen uit. De dingen die al eerder waren uitgevonden, geeft hij door. Dat doet hij omdat hij ze op de een of andere manier de moeite waard vond. Bovendien bouwt hij nieuwe dingen uit, van en op hetgeen er al was. Cultuur ontwikkelt zich. 'De' menselijke cultuur dijt alsmaar uit.

Ieder mens in een bepaalde cultuur krijgt op allerlei manieren iets mee uit de traditie. Wij kennen allemaal wel een klassieke symfonie of een opera, of we het nu leuk vinden of niet. Wij weten allemaal dat dat soort werken op een voetstuk staan. Opera en symfonie zijn 'hoge cultuur'. Hoge cultuur is iets voor fijnproevers. De egalitaire mentaliteit die dit land al decennia beheerst, de gedachte van doe maar gewoon, heeft ertoe geleid dat een fijnproever iets verwerpeljks is. Als je naar klassieke muziek luistert, ben je meteen een snob.

Maar in di egalitaire houding zit nog altijd een zekere jaloezie besloten. Wij willen allemaal wel tot de elite behoren, wij willen het ons ook kunnen veroorloven om van klassieke muziek te (leren) houden. En dat is wat Borsato en Queen ons brengen. Onbeschaamd zetten zij het masker op van de traditie, onbeschaamd zeggen ze: dit is ultra-light opera. Goedkope sentimenten op goedkope maar breed uitgemeten arrangementen. Opera, voor arbeiders verklaard.

In Nederland hebben we alles, alles om een volk van hoge cultuur en beschaving te worden. De egalitaite gedachte houdt ons op de grond. Wij doen gewoon, want dat is reeds gek genoeg. De egalitaire gedachte zorgt er nog eens voor dat we onder de grond belanden. Zonder cultuur en traditie hebben we geen weerwoord op eventuele agressie vanuit andere culturen. Bijvoorbeeld die van fundamentalistische moslims, ik noem maar iets dat velen aan het hart schijnt te gaan.

'Rood' is een symptoom van de toestand van Nederland, de toestand van het Westen. Rood is de kleur van de ondergang van het Avondland. En 'Rood' staat op nummer 1. Gelukkg nieuwjaar allemaal.