Er zijn mensen die geloven in een almachtige en albestierende God. Deze mensen zijn ervan overtuigd dat alles wat op hun pad komt gezonden is van boven, gewild door deze veelal baardige en zeer oude man en dienend ter lering dan wel vermaak van de begunstigde. Andere mensen zijn ervan overtuigd dat alles wat op hun pad komt er is om van te leren. Deze mensen verschillen in essentie niet zoveel van  de godvrezende dan wel -vruchtige mensen, want ook hun overtuiging lijkt gestoeld op een metafysische orde der dingen die weliswaar troost en bescherming moet bieden maar tegelijkertijd een zekere passiviteit inhoudt, en wel in die zin dat je altijd maar voetstoots hebt te accepteren wat je overkomt. Dat kan nooit de bedoeling zijn, kunnen we aanvoeren met een sarcastische grijns, want dan is die metafysische orde blijkbaar niet universeel omdat er wel degelijk mensen zijn die er hun reet mee afvegen, en daardoor kunnen we dat allemaal doen, want het is dan dus geen metafysische orde.

Bent u daar nog? Fijn. Er is namelijk ook gewoon zoiets als toeval, wat een beknopte aanduiding is voor het begripvan de wereld als een oneindig gecompliceerde opeenhoping van mogelijke interacties die inherent is aan de aard van die wereld: alles bestaat uit heel veel kleine deeltjes, moleculen, en daarop werken de natuurwetten, waarvan u de meest gangbare benaderingen hebt leren kennen in de natuurkundeles. Als er op een molecuul een of andere kracht werkt, gaat dat molecuul bewegen of valt het uit elkaar; als er andere moleculen in de buurt zijn, kunnen die de beweging overnemen of reageren met een deel van het oude molecuul, en zo voort. Een keten van oorzaak en gevolg is, jawel, het gevolg. 

Die keten op microniveau is toepasbaar op en zelfs in wiselwerking met alle denkbare ordes van grootte. Alle moleculen om je heen bewegen nauwelijks, de moleculen van je huid komen ook tot stilstand omdat ze hun trilenergie aan voortdurend nieuwe stilstaande andere afgeven. Een rilling kruipt over je rug: het is koud! Je gaat naar binnen en trekt een jas aan. Waarom is het koud? Omdat de zon aan de anderere van de aarde staat - het is winter. Door de algemene daling van de temperatuur ontstaat een ander patroon van atmosferische druk. De hemel is kraakhelder, waardoor alle warmte kan ontsnappen naar hogere sferen. En zo voort.

Als iemand aan de anderee van de wereld met zijn arm wuift, kan dat via allerlei omwegen leiden tot een windhoos bij ons, of een verkoelend briesje. Onzin, zegt u? Ga uw mond spoelen, en zie onder ogen dat de wereld oneindig veel groter is dan u ooit zult kunnen bevatten. Stel u desnoods een spel mikado voor en bedenk hoe moeilijk het is om te voorspellen wat het bewegen van een stokje voor effect heeft op de rest, zelfs als het het bovenste stokje is waarvan u dacht dat u het de spelregels indachtig wel veilig weg kon nemen.

Dit alles als theoretisch kader voor het volgende. Afgelopen week kruisten twee mensen mijn pad die ik vele jaren niet gezien had. Eén voor één en ze kennen elkaar niet, maar daar gaat het ook niet om. Met allebei onderhield ik ooit een vrij sterke band van kameraadschap en genegenheid, die door allerlei omstandigheden is verwaterd en ontbonden; beide ontmoetingen verliepen echter geen moment stroef en alles wat gebeurde droeg de belofte van de gloed van hoogtijdagen van weleer in zich. Met andere woorden, het was allemaal erg leuk en voor herhaling vatbaar, maar daar gaat het ook al niet om. 

Waar het wel om gaat is dat al die ouwelullenpraat van weet je nog, ja ik weet het nog goed die dan onvermijdelijk de kop op steekt een hele stroom van herinneringen losmaakt, nieuwe herinneringen aan oude dingen die je eigenlijk allang vergeten was maar je nu weer scherp en helder voor de geest staan. Je beleeft sommige verzonken momenten weer van minuut tot minuut, geuren kleuren geluiden en gekriebel, en woorden schieten heel eventjes tekort. Van een hernieuwde herinnering moet je genieten, want als je haar eenmaal opnieuw hebt beleefd is ze voorgoed uitgesleten, zo hol als de woorden die je er dan voor gevonden hebt, zo kaal als het vakje van je geheuen waar je haar vervolgens instopt. Er is een herinnering aan de herinnering en dat is net zo erg als leven op de geuren van koffie, broodbakken of versgemaaid gras.

Doordat je brein ergens een subroutine draait waarin je die momenten opnieuw beleeft wordt automatisch ook je oude zelf wakker, degene die je was op het moment dat je je aan het herinneren bent. Je bent ergens in je achterhoofd weer 16, of een andere leeftijd natuurlijk, en je ziet jezelf staan in een flits van een lang vervlogen seconde. Je kan heel even het verschil proeven tussen toen en nu, de irrealiteit van je angsten en misschienvan je dromen zien en jezelf verwonderd toefluisteren: You've come a long way, baby.

Op mijn pad gezonden om me dat te laten inzien, tot steun en aansporing? Nee. Gezonden omdat de tijd rijp is? Nee. Gezonden om van te leren? Zie de eerste zin in deze alinea, dus nee. Puur toeval, en het is onzin om uit je eigen onbegrip van het hoe en waarom een metafysische orde af te leiden die weliswaar troost en bescherming biedt, maar verder uit de aard der zaak volkomen leeg is. Nee, toeval! Toeval is leuk. Toeval moet. Toeval heerst. Er kan niet genoeg toeval zijn. Gooi daarom nu allemaal je armen in de lucht en wuif erop los. Wie weet wat je veroorzaakt.